Warunki świadczenia pracy

Informacja o warunkach świadczenia pracy


Wszelkie zagadnienia związane ze świadczeniem pracy reguluje     KODEKS PRACY – Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. z późniejszymi zmianami.
W Kodeksie Pracy znajdziemy m.in. informacje dotyczące:

  • Podstawowych zasad prawa pracy  (zakresy regulacji oraz podstawowe definicje).
  • Stosunku pracy – umowy o pracę, zawieranie, rozwiązywanie i wygaszanie umów
    o pracę, uprawnienia parownika/ pracodawcy w przypadku rozwiązania umowy
     o prace, zatrudnienie w formie telepracy.
  • Kwestii wynagrodzeń i świadczeń – wynagrodzenie za prace oraz jego ochrona, świadczenia przysługujące w okresie czasowej niezdolności do pracy, odprawy .
  • Obowiązków pracodawcy i pracownika .
  • Odpowiedzialność materialnej pracowników.
  • Czasu pracy.
  • Urlopów pracowniczych .
  • Uprawnień pracowników związane z rodzicielstwem.
  • Zatrudnienia młodocianych.
  • Bezpieczeństwa i Higieny Pracy.
  • Układów zbiorczych pracy.
  • Rozpatrywanie sporów o roszczenia ze stosunków  pracy.
  • Odpowiedzialności za wykroczenia przeciwko prawom pracownika . 

 Źródła informacji na temat przepisów prawnych, procedur postępowania i wzorach dokumentów można znaleźć na stronach internetowych:

  http://isip.sejm.gov.pl/
 - Internetowy System Aktów Prawnych
http://www.bip.pip.gov.pl/ - Państwowa Inspekcja Pracy
   
 http://kodeks-pracy.org/  – portal informacyjny

    https://kadry.infor.pl/   - portal informacyjny


Umowa o pracę jest dwustronną czynnością prawną. W wyniku jej zawarcia pracownik zobowiązuje się do wykonywania pracy określonego rodzaju na rzecz pracodawcy pod jego kierownictwem w miejscu i czasie wyznaczonym przez pracodawcę, a pracodawca do zatrudnienia pracownika za wynagrodzeniem.

Rodzaje umów o pracę. Kodeks pracy wymienia następujące rodzaje umów o pracę:

  • umowa na okres próbny
  • umowa na czas określony
  • umowa na czas nieokreślony

Od 22 lutego 2016 r. przepisy nie pozwalają na stosowanie typowych umów na zastępstwo, które od tej daty należy zawierać jako umowy na czas określony
Tylko umowa na czas nieokreślony jest umową bezterminową. Pozostałe zawiera się na określony czas.

 

 

Umowa na okres próbny

  • Umowa ta poprzedza zawarcie umowy o pracę;
  • łączny okres próbny u jednego pracodawcy nie może przekroczyć 3 miesięcy; umowa ta pozwala sprawdzić pracodawcy umiejętności i kwalifikacje pracownika na danym stanowisku; z kolei pracownikowi daje możliwość oceny, czy dana praca spełnia jego oczekiwania;

·        umowa o pracę na okres próbny rozwiązuje się z upływem tego okresu, a przed jego upływem może być rozwiązana za wypowiedzeniem;

·        okres wypowiedzenia umowy o pracę zawartej na okres próbny wynosi (  3 dni robocze, jeżeli okres próbny nie przekracza 2 tygodni,  1 tydzień, jeżeli okres próbny jest dłuższy niż 2 tygodnie, 2 tygodnie, jeżeli okres próbny wynosi 3 miesiące.);

  • jeżeli wypowiedzenie umowy o pracę zawartej na okres próbny nastąpiło z naruszeniem przepisów o wypowiadaniu tych umów, pracownikowi przysługuje wyłącznie odszkodowanie. Odszkodowanie przysługuje w wysokości wynagrodzenia za czas, do upływu którego umowa miała trwać.

Umowa na czas określony

  • W zakresie czasu trwania takiej umowy, pracodawca ustalając warunki powinien przestrzegać zasady, że umowy terminowe (równe okresowi na jaki zatrudnia się nowego pracownika celem zastąpienia poprzedniego) nie mogą przekraczać 33 miesięcy;

·        Zasadę tę można jednak ograniczyć i wydłużyć umowę lub przekroczyć ilość umów na czas określony w przypadku zawierania ich m.in.w celu zastępstwa pracownika w czasie jego usprawiedliwionej nieobecności w pracy - jeżeli zawarcie takiej umowy w danym przypadku służy zaspokojeniu rzeczywistego okresowego zapotrzebowania i jest niezbędne w tym zakresie w świetle wszystkich okoliczności zawarcia umowy.

  • łączna ilość takich umów nie może przekraczać trzech, albowiem czwarta umowa będzie oznaczała zatrudnienie na czas nieokreślony;
  • Umowy zawarte na czas określony równy okresowi wykonywania określonej pracy można rozwiązywać za wypowiedzeniem, a ograniczenia w tym zakresie stanowią naruszenie przepisów prawa;
  • okres wypowiedzenia umowy o pracę zawartej na czas określony jest uzależniony od okresu zatrudnienia u danego pracodawcy i wynosi: (2 tygodnie, jeżeli pracownik był zatrudniony krócej niż 6 miesięcy;1 miesiąc, jeżeli pracownik był zatrudniony co najmniej 6 miesięcy;3 miesiące, jeżeli pracownik był zatrudniony co najmniej 3 lata.)
  • rodzajem tej umowy jest umowa sezonowa - czas jej trwania ograniczony jest do jednego sezonu.

    Umowa na czas nieokreślony

·        Zawarcie umowy na czas nieokreślony nastąpić może poprzez wolę pracodawcy i pracownika lub poprzez przekształcenie się kolejnej – trzeciej umowy okresowej lub zawarcie pierwszej lub drugiej z takich umów na okres dłuższy niż 33 miesiące;

·        Umowa zawarta na czas nieokreślony wskazywać musi obligatoryjnie strony umowy, rodzaj umowy, datę jej zawarcia oraz warunki pracy i płacy, w szczególności (rodzaj pracy miejsce wykonywania pracy; wynagrodzenie za pracę odpowiadające rodzajowi pracy, ze wskazaniem składników wynagrodzenia; wymiar czasu pracy ;termin rozpoczęcia pracy.)

·        Okres wypowiedzenia umowy o pracę zawartej na czas nieokreślony jest uzależniony od okresu zatrudnienia u danego pracodawcy i wynosi: (2 tygodnie, jeżeli pracownik był zatrudniony krócej niż 6 miesięcy;1 miesiąc, jeżeli pracownik był zatrudniony co najmniej 6 miesięcy;3 miesiące, jeżeli pracownik był zatrudniony co najmniej 3 lata.)

 

 

Umowy cywilno – prawne

W praktyce funkcjonują umowy cywilno - prawne, na podstawie których wykonywana jest określona praca. Oznacza to, że umowy te są regulowane przez kodeks cywilny, a nie przez kodeks pracy. Należą tu:

  • umowa zlecenie,
  • umowa o dzieło,
  • umowa agencyjna,
  • umowa o pracę nakładczą.


Podstawowe cechy stosunku pracy nawiązywanym na podstawie umowy o pracę, odróżniające go od pracy wykonywanej na podstawie umów cywilno - prawnych to:

  • podporządkowanie pracownika poleceniom pracodawcy - pracownik zobowiązany jest do przestrzegania poleceń, a odmowa ich wykonania stanowi naruszenie obowiązków pracowniczych - w przypadku umów cywilno - prawnych istnieje większa swoboda podejmowania działań przez zatrudnionego;
  • osobiste wykonywanie pracy przez pracownika - w przypadku umów cywilno - prawnych dopuszczalna jest możliwość podzlecania pracy;
  • określone miejsce i czas wykonywania pracy - pracodawca wskazuje miejsce oraz ustala czas pracy - w przypadku umów cywilno - prawnych pracodawca może określić te elementy, ale nie jest to konieczne, bardziej liczy się samo wykonanie pracy, a nie jej czas i miejsce.


Umowa zlecenie - najbardziej popularna umowa, która powinna być zawarta w formie pisemnej (po jednym egzemplarzu dla każdej ze strony). Polega na tym, że pracodawca zleca wykonanie określonej pracy w określonym terminie za ustalonym wynagrodzeniem. Ten rodzaj umowy cechuje się:

  • brak jest podporządkowania pracodawcy,
  • pracę może świadczyć nie tylko osoba fizyczna, lecz także podmiot gospodarczy,
  • nie obejmuje jej ustawowe minimum wynagrodzenia,
  • wynagrodzenie jest wypłacane po wykonaniu pracy,
  • nie ma ograniczeń w liczbie kolejnych umów,
  • zleceniobiorca ma ograniczone prawa (brak urlopu, odpraw, chorobowego, wypowiedzenia itp.),
  • w przypadku np. studentów nie ma obowiązku składkowania umowy zlecenia składkami ZUS.

Umowa o dzieło – może być zawarta ustnie bądź pisemnie. Zatrudniony na podstawie takiej umowy zobowiązuje się do wykonania określonego dzieła, czyli osiągnięcia danego rezultatu. Umowa może określać termin realizacji dzieła. Pracodawca zobowiązuje się do wypłaty wynagrodzenia, jeśli dzieło określone w umowie zostanie zrealizowane.

Ważne jednak, żeby obie strony ustaliły:

 

·        strony umowy,

·        przedmiot umowy,

·        charakter dzieła w sposób uściślony (odwołanie się do wzoru, rysunku, opisu z użyciem jednostek wagi itp.),

·        czas wykonania dzieła,

·        sposób rozliczenia z użytych materiałów,

·        wynagrodzenie,

·        reguły reklamacji,

·        kwestię praw autorskich (w przypadku utworów).

 

 

Umowa agencyjna- na podstawie takiej umowy zatrudniony jest zobowiązany do pośrednictwa w zawieraniu umów na rzecz lub w imieniu zlecającego. W umowie zostaje określone wynagrodzenie (ustalane najczęściej w postaci prowizji). Umowę agencyjną zawiera się na czas określony lub nieokreślony. Jeśli chodzi o naliczanie składek na ubezpieczenie społeczne - co do zasady stosuje się uregulowania dotyczące umowy zlecenia.

Umowa o pracę nakładczą - umowa ta przypomina z jednej strony umowę o pracę, a drugiej - umowę o dzieło. Dotyczy świadczenia usług pracy chałupniczej. Umowa taka musi określać wynagrodzenie, które musi spełniać regulacje płacy minimalnej. Jeśli chodzi o naliczanie składek na ubezpieczenie społeczne, to obowiązkowe są składki na ubezpieczenie rentowe i emerytalne - pozostałe składki są dobrowolne.

Elementy umowy o pracę

Umowa o pracę określa strony umowy, rodzaj umowy, datę jej zawarcia oraz warunki pracy i płacy, w szczególności:

  • rodzaj pracy,
  • miejsce wykonywania pracy,
  • wynagrodzenie za pracę odpowiadające rodzajowi pracy, ze wskazaniem składników wynagrodzenia,
  • wymiar czasu pracy,
  • termin rozpoczęcia pracy.

Tryb rozwiązywania umowy o pracę

Umowa o pracę rozwiązuje się:

  • na mocy porozumienia stron,
  • przez oświadczenie jednej ze stron z zachowaniem okresu wypowiedzenia (rozwiązanie umowy o pracę za wypowiedzeniem),
  • przez oświadczenie jednej ze stron bez zachowania okresu wypowiedzenia (rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia),
  • z upływem czasu, na który była zawarta,
  • z dniem ukończenia pracy, dla której wykonania była zawarta.

Oprócz tego stosunek pracy powstały na podstawie umowy może wygasnąć:

  • w wyniku śmierci pracodawcy lub pracownika,
  • z upływem 3 miesięcy nieobecności pracownika w pracy, np. z powodu tymczasowego aresztowania, chyba że pracodawca rozwiązał wcześniej umowę o pracę bez wypowiedzenia z winy pracownika,
  • w momencie kiedy pracownik wraca z urlopu bezpłatnego, pracodawca musi mu zapewnić stanowisko obecne bądź równorzędne pod względem wynagrodzenia z poprzednio zajmowanego, jeżeli zgłosi swój powrót w ciągu 7 dni od rozwiązania stosunku pracy. Niedotrzymanie tego warunku powoduje wygaśnięcie stosunku pracy, chyba że nastąpiło z przyczyn niezależnych od pracownika.


Wynagrodzenie za pracę

Wynagrodzenie za pracę powinno być tak ustalone, aby odpowiadało w szczególności rodzajowi wykonywanej pracy i kwalifikacjom wymaganym przy jej wykonywaniu, a także uwzględniało ilość i jakość świadczonej pracy. Płaca minimalna to  najniższa z możliwych płac, najczęściej ustalana na drodze prawnej przez dane państwo. W Polsce minimalne wynagrodzenie ustalane jest corocznie na podstawie ustawy z 10 października 2002 o minimalnym wynagrodzeniu za pracę Dz. U. 2017r. poz. 847, z 2018r. poz. 650. Wysokość minimalnego wynagrodzenia, podlega ogłoszeniu w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej „Monitor Polski”, w drodze obwieszczenia Prezesa Rady Ministrów do 15 września każdego roku.  Od dnia 1 stycznia 2018 r. wysokość minimalnego wynagrodzenia pracownika zatrudnionego w pełnym miesięcznym wymiarze czasu pracy, która nie może być niższa od kwoty 2100 zł (brutto) oraz ustalono minimalną stawkę godzinową, która wynosi 13,70 zł.

Urlopy wypoczynkowe

Pracownikowi przysługuje prawo do corocznego, nieprzerwanego, płatnego urlopu wypoczynkowego, zwanego dalej "urlopem".
Pracownik podejmujący pracę po raz pierwszy, w roku kalendarzowym, w którym podjął pracę, uzyskuje prawo do urlopu z upływem każdego miesiąca pracy, w wymiarze 1/12 wymiaru urlopu przysługującego mu po przepracowaniu roku.
Wymiar urlopu wynosi:
1) 20 dni - jeżeli pracownik jest zatrudniony krócej niż 10 lat,
2) 26 dni - jeżeli pracownik jest zatrudniony co najmniej 10 lat. 
 
Ogólny wymiar czasu pracy

Podstawowy czas pracy nie może przekraczać 8 godzin na dobę i przeciętnie 40 godzin
w przeciętnie pięciodniowym tygodniu pracy w przyjętym okresie rozliczeniowym nieprzekraczającym 4 miesięcy,
z zastrzeżeniem art. 135-138, 143 i 144.
Tygodniowy czas pracy łącznie z godzinami nadliczbowymi nie może przekraczać przeciętnie 48 godzin w przyjętym okresie rozliczeniowym.